In NOW WE ARE EARTH / An Orchestra zingt een speciaal samengesteld koor mee van Antwerpse stadsbewoners. Componist Timo Tembuyser schreef voor hen de liederen en repeteerde sinds het begin van dit jaar elke donderdag en zaterdag in de opera. Dit is een terugblik op het creatieproces van de afgelopen maanden en een vooruitblik op de voorstelling. Want zo concludeert Tembuyser; het proces is gelijk aan de boodschap. Het is een oproep tot verbintenis; samenleven kan alleen als je openstaat voor gezamenlijkheid. Samen zingen is daar een perfecte oefening voor.
Energetische harmonie
Tembuyser heeft als componist en theatermaker al vele malen gewerkt met ongetrainde en ongeschoolde stemmen. Op de vraag wat hem daar zo in aanspreekt antwoord hij zonder twijfel; de klank is rijker, de harmonie energetischer. Bovendien voelt het gepast bij een project als NOW WE ARE EARTH om niet een voorgeschreven harmonie uit te voeren maar een samenklank te zoeken. We zijn op zoek naar balans, niet naar perfectie. Als er vooraf geen vaste ideeën zijn over harmonie, of over welke pitch perfect zou zijn, is er ook geen vaststaand gegeven dat nagestreefd wordt, wel een oefening die plaats vindt. Daar is een bepaalde openheid en overgave voor nodig en die is hoorbaar.
Luisteren
Maar voordat Tembusyer met het koor werkt aan het vinden van een samenklank nodigt hij hen uit om te luisteren. Een koor kan, zo stelt hij, alleen samen in harmonie zingen als ze samen stil kunnen zijn. Het luisteren is het begin. Niet alleen het luisteren naar elkaar, maar ook het luisteren naar stilte. Pas daarna geef je stem aan je adem, aan je ziel. Door je stem te geven zeg je: ik ben er, ik ben hier. Zingen doe je daarom met je oren open, zo kun je voorzichtig zoeken naar wat je plek in de wereld is. Wat er dan ontstaat is dat mensen ja zeggen tegen elkaar, ja tegen de verschillen in taal, klank en overtuiging. Ja tegen samenzijn. Dat ja zeggen geeft een fijne energie.
In elkaar klikken
De composities die Tembuyser voor NOW WE ARE EARTH maakte zijn vooral ritmisch. Het gaat dan ook niet om de noten of de virtuositeit maar om het in elkaar klikken, om het omarmen van de meerstemmigheid. ‘Ik heb geprobeerd verschillende muzikale patronen in elkaar te klikken tot grotere organismen, tot grotere gehelen, tot meer dan wij alleen’. Daarbij maakt Tembuyser veelvuldig gebruik van Polyfonie; een specifieke meerstemmigheid waarbij alle stemmen gelijkwaardig aan elkaar zijn. Een krachtig gebaar. Als je een radartje uit het wiel zou halen, zou het hele systeem in storten. En hoewel er veel herhalingen zijn, is het niet simpel. Zoals bij een mantra vraagt de herhaling je volle concentratie. Ieder moment is anders, iedere herhaling is anders. Jij verandert, je verhoudt je steeds opnieuw tot je plek in het systeem, in de structuur, in het ademende organisme.
NOW WE ARE EARTH / An Orchestra
25-27 april Opera Ballet Vlaanderen (wereldpremière)
27 mei O. Festival for Opera. Music. Theatre. (NL première)
8-9 juli Julidans