Contents
In the story he told, he said the people had forgotten and could not come to peace and agreement because they had no clarity to see the future. He said that people had lost their clarity because of the blinding tears of grief at the loss from all that had happened. That pain caused tears that blinded them from seeing. And he said that people had lost their ability to listen because of
the grief felt at the pain from what had happened. He said people had lost their voices from the grief and pain, so they could not come to agreement. Their abilities to see, to listen, and to speak are
the foundations of how to communicate and thereby find a future together. He said the people needed to take the stricken ones by the hand and helped them to raise their eyes to creation and
find the purest cloud to wipe away the tears, for vision to be restored. Then they should look to creation again and find the softest feather for opening the ears so they could hear the wind, the birds, and all the things that make sound in the world. Then they should reach to creation still again and find the purest water to wash away
the lump in the throat so they could speak again. To see, to listen, and to speak clearly are the essentials that brought agreement to his people 1000 years ago, and now we need this again.
Dahr Jamail & Stan Rushworth about Mohawk leader Jake Swamp-Tekaronianeken, We Are the Middle of Forever, 2022
Welkom
NL TEKST HIER!!!!
Inspired by the more than 400-year-old relationship between the Dutch and the Haudenosaunee, we invite you to consider possibilities of peacemaking – a counter-narrative in times of polarization, crisis, and war. What does it mean to be in relationship? What does it mean to be siblings? What does it mean to be human with responsibility toward each other? We come from vastly different worlds, yet we are connected by a colonial history. Beyond the trauma of that history, we are making an active attempt to map an embodied path toward a shared future.
Een lange tijd geleden
Vierhonderd jaar geleden zeilden Nederlandse schepen naar Turtle Island (Noord-Amerika) en ontmoetten daar de HAUDENOSAUNEE in hun thuisgebieden aan de Hudsonrivier. Na een zorgvuldig afwegingsproces ontstond een meegaande en respectvolle relatie van samenleven. De Haudenosaunee verwelkomden de ongenode bezoe- kers en maakten ‘ruimte in hun huis’ – een gebaar van gastvrijheid, geworteld in het besef dat de nieuwkomers niet zonder reden waren gekomen. Hun overeenkomst vreedzaam naast elkaar te leven werd vastgelegd in de TWO ROW WAMPUM. Een verdrag gebaseerd op een gedeelde toewijding aan vrede, vriendschap en respect. Voor altijd.
Wat volgde, verstoorde dit evenwicht. Na zestig jaar vertrokken de Nederlanders, en de koloniale expansie van andere Europese mogendheden bracht een ongekende geweldsgolf met zich mee. Inheemse volkeren werden systematisch van hun land verdreven, terwijl de kolonisten probeerden al het inheemse leven en culturele expressie uit te wissen. Een politiek die tot op de dag van vandaag voortduurt. De Two Row wordt nog altijd in ere gehouden door de Haudenosaunee en in de parallelle paarse baan staan ook de regeringen van de Verenigde Staten en Canada - landen, die de oorspronkelijke afspraken herhaaldelijk hebben geschonden.
Overgeleverd uit het verleden blijft de Two Row Wampum bestaan als een tegenvoorstel: geen herinnering aan een verloren harmonie, maar een aansporing hoe alle mensen samen kunnen floreren op Moeder Aarde, in een gedeelde toekomst.
TWO ROW WAMPUM
Om hun geschiedenis, cultuur en werkwijzen te bewaren, vertrouwen de Haudenosaunee voornamelijk op mondelinge overlevering. Belangrijke gebeurtenissen en verdragen worden daarnaast vastgelegd in de vorm van gordels van quahog, kralen van harde schelpen, als geheugensteun. De Two Row Wampum, een witte band met twee parallelle paarse banen, verbeeldt de afspraak om samen de rivier van het leven te bevaren, in vrede en vriendschap, voor altijd — zolang het gras groen is, zolang de zon opkomt in het oosten en ondergaat in het westen, en zolang het water naar beneden stroomt — zonder inbreuk te maken op elkaars cultuur, taal, levenswijze of kosmolo- gie. Eén paarse baan staat voor de Haudenosaunee in hun kano, de andere voor de Nederlanders – of andere kolonisatoren - in hun schepen. In de grondwet van de Verenigde Staten hebben deze verdragen de status van het hoogste recht van het land. Toch is er slechts één land dat het Two Row Wampum-verdrag met de Haudenosaunee nooit heeft geschonden: Nederland. Om die reden worden de Nederlanders nog altijd als familie beschouwd. Deze overeenkomst is nog steeds van kracht en heeft blijvende waarde als levend erfgoed.
HAUDENOSAUNEE
De Haudenosaunee Confederatie is een bond van zes inheemse volkeren in het noordoosten van Noord-Amerika, die al honderden jaren verbonden zijn door wetten, tradities en culturele waarden. Haudenosaunee betekent “People of the Longhouse”, een verwijzing naar de smalle, lange huizen waarin de gemeenschappen traditioneel samenleefden. De naties zijn: Mohawk (Kanien’kehá:ka) - Hoeders van de oostelijke deur; Seneca (Onöndowa’ga:) - Hoeders van de westelijke deur; Onondaga (Onöñda’gega’) - Hoeders van het centrale vuur; Oneida (Onyota’a:ka) - Volk van de staande steen; Cayuga (Gayogo̱̱hó:nǫ’) - Volk van het grote moeras; en Tuscarora (Skarù:rę’) - Volk van het hemd, bekend als de Jongere Broers, die zich in de eerste helft van de 18e eeuw bij de confederatie aansloten. Tot op de dag van vandaag blijven de Haudenosaunee hun soevereiniteit uitdra- gen, hun verdragsrechten uitoefenen en erkenning eisen voor de genocide die tegen hun volk is gepleegd. Tegelijkertijd worden zij nog altijd uitgesloten van volwaardige deelname aan het internationale politieke discours en blijven zij grotendeels afwezig in het ge- schiedenisonderwijs in de Verenigde Staten - ondanks hun internationale en nationale invloed op de ontwik- keling van de democratie en het vrouwenkiesrecht.
Wij zijn er nog
Een veelgehoorde uitspraak door de Haudenosaunee is: we zijn er nog. DE HAUDENOSAUNEE EN HUN CULTUUR hebben standgehouden. Vandaag de dag leven zij verspreid over hun oorspronkelijke gebieden en in kleinere reservaten, terwijl zij vasthouden aan hun eigen burgerschap, met eigen talen en tradities. Wat tot zwijgen werd gedwongen, is niet verdwenen. Ceremonies worden opnieuw uitgevoerd. Kennis uit het verleden wordt herinnerd en doorgegeven aan jongere generaties.
Hoewel de geschiedenis van geweld voortduurt in het heden, blijft ook een manier van leven bestaan die geworteld is in zorg voor elkaar, voor het land en voor alle levende wezens. Wat deze levenswijze biedt, is geen eenvoudige oplossing, maar een perspectief op hoe we in afstemming kunnen leven met de gehele levende wereld, gebaseerd op de GREAT LAW OF PEACE en in het bijzonder de THANKSGIVING ADDRESS.
In een tijd die wordt gekenmerkt door de klimaatcrisis, het af- brokkelen van de democratie, oorlogen en een toenemende verdeeldheid, dringt de vraag zich op: wat is vergeten? En wat staat ons nog ter beschikking om de zilveren keten van vriendschap te blijven oppoetsen, voor een toekomst die zorg draagt voor alle generaties die nog geboren moeten worden?
DE HAUDENOSAUNEE CULTUUR
De Haudenosaunee leven in matrilineaire samen- levingen, met een sterke nadruk op balans tussen de genders: de Clanmoeders spelen een belangrijke rol in alle besluitvorming van de gemeenschap en kiezen de Chiefs; de Chiefs dienen hun volk met wijsheid en verantwoordelijkheid, niet met macht, en de Faithkeepers waken over ceremonies en tradities. Voor de Haudenosaunee is de hele levende wereld familie. Iedereen draagt bij aan de gemeenschap met hun eigen vaardigheden. Naast ruimte voor alle gen- ders brengen de Haudenosaunee de rol van de man in verband met de zon, zij omschrijven de mannelijke verantwoordelijkheden als: het geven van warmte, continuïteit en steun, en het bevorderen van groei. Dit biedt een, urgent noodzakelijk, positief beeld van de rol van de man binnen een gemeenschap, een beeld dat niet gaat om dominantie, maar om zorg. Van jongs af aan wordt iedereen geleerd te handelen vanuit de Good Mind, vreugdevol, met zachtheid, in verbondenheid met zeven generaties in de toekomst en zeven generaties in het verleden. Dit zijn waarden die dringend nodig zijn in de wereld van vandaag, waarin individualisering en polarisatie het diep men- selijke besef van samenwerking overschaduwen.
GREAT LAW OF PEACE
Ongeveer duizend jaar geleden, na vele jaren van gewelddadige oorlogen, begroeven de strijdende naties in het noordoosten van Turtle Island hun wapens onder de wortels van een witte den. De Grote Vredestichter maakte een einde aan hun cycli van oorlog. Hij stichtte de Haudenosaunee Confederatie via een verfijnd systeem van op consensus gebaseerde, democratische, federale besluitvorming, geworteld in balans en collectieve verantwoordelijkheid. Samen met Hiawatha verenigde hij de Mohawk-, Oneida-, Onondaga-, Cayuga- en Seneca-naties en transfor- meerde hij de gevreesde oorlogsleider Tadodaho tot een centrale figuur binnen de nieuwe orde - een sym- bool van het idee dat vrede actief tot stand komt door vergeving en helder, weloverwogen denken. De Haudenosaunee Confederatie geldt vandaag als een van de eerste duurzame modellen van participatief bestuur en federalisme. Ze wordt vaak genoemd als invloed op het moderne democratische denken, met name in Noord-Amerika, doordat zij laat zien dat politieke eenheid en vrede op grote schaal niet hoeft voort te komen uit overheersing, maar uit onderhan- delde onderlinge afhankelijkheid.
ONTMOETING IN AMSTERDAM
Het team van NICOLE BEUTLER Projects ontmoette NEAL POWLESS voor het eerst in hun studio in Amsterdam en hij opende deze ontmoeting met de THANKSGIVING ADDRESS. Hij nam ruim de tijd om dankbaarheid te uiten voor alle elementen en krachten van de levende wereld, en voor het moment van samenzijn.
Er verschoof iets.
Neal deelde een alomvattende visie op de wereld: samenhangend, helder en eenvoudig. Via zijn verhalen ontstond er een ander perspectief op het leven: een perspectief dat geworteld is in gemeenschap, zorgzaamheid en vriendelijkheid. Niet als idee, maar als een manier van leven. De Haudenosaunee gaan ervan uit dat alle mensen richtlijnen - ORIGINAL INSTRUCTIONS - hebben meegekregen over hoe hier op aarde te leven en hoe mens te zijn. Maar deze diepgaande kennis is grotendeels uit de Europese referentiekaders verdwenen. En tóch is het een wereldbeeld dat de weg kan wijzen naar een alternatieve toekomst. De wens groeide om dieper te gaan en nog meer te leren.
NICOLE BEUTLER
is gelauwerd choreograaf en theatermaker met een achtergrond in beeldende kunst en Duitse letterkunde. Haar geëngageerde werk combineert dans, theater, muziek en beeldende kunst tot een Gesamt- kunstwerk. Zij staat bekend om haar onderzoekende blik en het voortdurend verleggen van de grenzen van dans. Sinds 2009 leidt ze haar gezelschap Nicole Beutler Projects.
NEAL POWLESS
Onondaga Eel Clan, woont in zijn voorouderlijke thuisland. Hij is ombudsman aan Syracuse University en voormalig professioneel lacrosse-atleet, verhalen- verteller en spreker. Daarnaast is hij medeoprichter van Indigenous Concept Consulting, een organisatie die inheemse waarden deelt met de wereld. Neal Powless nodigde Nicole Beutler Projects uit naar zijn thuisland.
THANKSGIVING ADDRESS
Een essentieel onderdeel van de Haudenosaunee-tra- ditie, ook wel bekend als ‘de woorden die aan alles voorafgaan’, is de Thanksgiving Address. Deze wordt uitgesproken in Haudenosaunee-talen, zowel in het dagelijks leven als voorafgaand en aan het einde van elke belangrijke bijeenkomst, ceremonie en raadsvergadering, bij de start van de schooldag en als dagelijks ochtendgebed bij zonsopgang. Deze praktijk van dankzegging en het uiten van waardering voor alle elementen van de levende wereld en voor Moeder Aarde en al haar bewoners, wordt gebruikt om de geesten te verenigen. Het leert ons om alles met elkaar te verbinden, alle mensen als familie te omarmen en het benadrukt wederzijds respect, vrijgevigheid en liefde. Hierdoor wordt het belang van natuurbehoud duidelijk, evenals de verantwoordelijk- heid om te begrijpen dat wat één deel van het web van het leven treft, gevolgen heeft voor het geheel.
ORIGINAL INSTRUCTIONS
De Haudenosaunee geloven dat alle mensen oor- spronkelijke instructies hebben meegekregen over hoe hier op aarde te leven en hoe mens te zijn, sommige mensen lijken deze lessen echter te zijn vergeten. De Haudenosaunee leven er nog altijd naar.
| Neem alleen wat je gegeven wordt.
| Wees dankbaar voor wat je ontvangt.
| Neem nooit meer dan je nodig hebt.
| Neem nooit het eerste of het laatste van iets, zodat er altijd iets overblijft voor degenen die na jou komen.
SAMEN VERDER
Neal Powless nodigde het team van Nicole Beutler Projects uit om tijd door te brengen met de Haudenosaunee-gemeenschap in hun thuislanden. Ze arriveerden als gasten, zich er van bewust dat ze voor de meeste inheemse mensen de geschiedenis van de witte kolonisatie mee brachten.
Ze werden hartelijk ontvangen door Elders, Chiefs en Faith Keepers. Met een EDGE OF THE WOODS-ceremonie, een traditioneel diner en een zweethut werden zij verwelkomd op Mohawk-grondgebied; nadat ze door de Westelijke Deur waren gegaan, werden ze door de Oneida ‘gereinigd’ en verwelkomd op hun land; ook de Cayuga en de Onondaga heetten ze welkom; ze leerden dat deze naties de terugkeer van hun broeders en zusters vierden. Ze maakten ook kennis met de essentie van LACROSSE en wat het betekent voor de Haudenosaunee. Meer dan een spel is het een vorm van medicijn voor de ziel: het biedt spelers de ruimte hun gaven te tonen en leert hun het belang van samenwerking boven individueel gewin.
Er werd een andere manier van in de wereld staan tastbaar - geworteld in wederkerigheid, zachtheid en gelijkwaardigheid. De cruciale vraag was: hoe zetten zij deze ontmoeting voort zonder de patronen te herhalen die ze willen doorbreken?
In gesprek met MICHELLE SCHENANDOAH diende zich een antwoord aan: geen extractie, maar co-creatie. Hun overeenkomst werd bezegeld. Het ging niet langer om het vertalen van kennis, maar om samen te werken — samen en verschillend, op zoek naar een gedeelde toekomst.
Dit was het begin van ROOM IN OUR HOUSE.
EDGE OF THE WOODS
Deze Haudenosaunee-welkomsceremonie is bedoeld om bezoekers te begroeten, vaak aan de rand van het bos, en hen veilig de gemeenschap binnen te leiden. Het is een reinigings ritueel dat de geest, oren en stem van de reizigers zuivert - als een symbolisch weg- wissen van de lasten en tranen van hun reis - zodat zij met een heldere en vredige geest kunnen binnen- komen en communiceren. Het is een belangrijk moment om vrede te bevorderen en vreemden tot vrienden te maken.
LACROSSE
De zeer fysieke teamsport wordt gespeeld met een stick met een netje en een harde bal. Het is de oudste teamsport van Noord-Amerika. De oorsprong ligt bij de Haudenosaunee ‘sinds het begin der tijden’, en volgens overlevering kwam het spel samen met Sky Woman naar deze wereld. In de traditionele vorm konden teams bestaan uit tien tot wel duizend mannen, op speelvelden die zich over meerdere kilometers uitstrekten. Wedstrijden duurden soms van zonsopgang tot zonsondergang, twee tot drie dagen achter elkaar, en werden gespeeld als onderdeel van rituelen, als vorm van genezing en als alternatief voor oorlog.
MICHELLE SCHENANDOAH
hoortbij de Wol fClan van de Oneida Nation, zij is inspirerend spreker, medeoprichter van Indigenous Concept Consulting en oprichter van Rematriation. Haar organisatie zet zich in voor het versterken van de stemmen van inheemse vrouwen, evenals voor het zichtbaar maken van inheemse kennis en geschiedenis. De kernfilosofie van Rematriation luidt: het heilige terugbrengen naar de moeder. Michelle is co-regisseur van deze productie.
SAMEN WERKEN IN ITHACA EN SYRACUSE
Een team van kunstenaars, muzikanten en culturele adviseurs uit twee verschillende werelden kwam samen in het gebied van de Cayuga, waarna ze een langere periode doorbrachten in het gebied van de Onondaga. Ze vierden hun uiteenlopende achtergronden en werkwijzen en lieten zich leiden door een gezamenlijk streven: met nieuwsgierigheid van elkaar te leren – zonder de verschillen uit te wissen.
Het proces ontvouwde zich door het delen van verhalen, dans en muziek, en door tijd door te brengen in de natuur. Luisteren, ervaren en Two-way-learning werden de belangrijkste werk- wijzen – alle zintuigen prikkelend en een gedeelde ruimte vormgevend: er was ruimte voor aarzelingen en angsten rond deze
ontmoeting, voor alle vragen en gevoeligheden rond trauma en schuldgevoelens; om langzaam vertrouwen op te bouwen. De levens bevestigende en vreugdevolle, allesomvattende visie op de wereld, waar de Haudenosaunee naar leven, creëerde een zachte basis voor dit process.
Wat begon met voorzichtigheid ontvouwde zich geleidelijk tot een gedeelde betrokkenheid bij dit project — en bij de mogelijkheden die het in zich draagt. Het besef van de gedeelde geschiedenis, vastgelegd in de 400 jaar oude relatie door de Two Row Wampum, werd een leidraad in alles wat zij deden.
HAUDENOSAUNEE SCHEPPINGSVERHAAL
Sky Woman valt vanuit de hemelwereld naar beneden, in een donkere wereld die volledig met water bedekt is, zwanger van de zaden van het leven. Een vlucht ganzen vangt haar op en voor- komt dat ze in de eindeloze zee valt. Ze plaatsen haar op de rug van een reusachtige schildpad. Ze vraagt de waterdieren om aar- de van de bodem van de zee naar boven te brengen. Na verschillende pogingen slaagt een muskusrat erin een handvol modder mee omhoog te nemen. Sky Woman verspreidt deze modder over de rug van de schildpad, die - door dans en zang - geleidelijk groeit en uitzet tot het land dat bekendstaat als Turtle Island (Noord-Amerika). Sky Woman brengt een dochter ter wereld, die later sterft bij de geboorte van een tweeling. Haar graf wordt een bron van overvloed: uit haar lichaam groeien de Drie Zusters: maïs, bonen en pompoen. Uit haar hart groeit heilige tabak; uit haar vingers en voeten groeien aardbeien en andere planten die al het leven voeden. De tweeling bestaat uit Teharonghyawago (de Rechtshandige Tweeling, die in de hemel verblijft) en Tawiskaron (de Linkshandige Tweeling, die in de duisternis leeft). Hun voortdurende rivaliteit en wat zij op Moeder Aarde voortbrengen, verbeelden de dualiteiten en de balans in de wereld.
POEMS BY TY DEFOE
I remember
before their footsteps,
before the bark canoes
and the hulls of Dutch ships.
I moved between roots and clouds,
carrying stories not yet spoken aloud.
Then they came—
first the ones who called the animals relatives,
who listened to the wind and fed the fire with care. They placed their vessels gently on my back,
as if they knew I had memory.
Then came the others—
with metal, cloth, and eyes that measured.They didn’t ask, not even with their words.
I watched them both.
I held them both.
They did not blend,
and I did not ask them to.
Two vessels.
Side by side.
Not one trailing.
Not one crossing.
Their agreement flowed with my current:
travel together, never interfere.
They call it the Two Row.
Now, you come to me with questions.
Can we walk together still?
I answer the only way I know how—
by holding each of you as you are.
By reminding you, I am still here.
And so is the promise.
Clouds drift slowly across the sky—
never in a hurry.
Their movement carries stories,
shadows and breath of ancestors
gathered in mist.
They know the silver chain—
an intention of balance between all who hold it. We gather now to polish the silver chain
—through Moon, Sun, and Rainbow.
We tend to the sacredness between us
anchored in respect.
Grandmother Moon,
her changing face reflects
the precious cycles of women,
ushering life through their vessels.
She is a keeper of tides and time,
a conduit between earth and sky.
Elder Brother Sun,
leader of men,
teacher of consistency,
silver links shining in his path.
He brings nourishment for seeds to root,
tends warmth for families to thrive,
offers light so the community may rise.
Rainbow,
light of the in-between—
they move across the sky like prisms of becoming. Where light meets water,
glistening into story, fluidity—
and for a moment we experience
Awe.
This silver chain does not rust, but it will tarnish if neglected.
It does not break, unless denied.
Clean it with speech.
Polish it with your presence.
Love it with soul,
for your great-great-grandchildren.
We are fastened together:
stone to root,
person to person,
all living beings—
the finned, the two-legged, the four-legged,
the rooted, the branched, the winged,
and the wind.
Hold your place.
Speak your truth.
Tend to your relations.
Let the chain shine silver
for seven generations to come.
Everyone lives—
along the roots of peace
beneath our steps, stretching vast,
in every direction.
Weapons are being laid to rest,
buried after generations of war,
and from our soil a new kind of governance arises—
inspiring constitutions and people everywhere, fueling collective visions,
sparking a new era of peace.
It is a language of trees—
spoken in rafters and branches,
fluent in scent and color,
where relationships are our medicine.
Lands are not owned, they’re nurtured—
as one nurtures kin: with care, with reverence.
A relation, a connectedness, like mother and child.
With the concept of a Good Mind—
like a clear, still,
unpolluted lake,
reflecting all in balance.
Begin with the seeds—
like the strawberries,
tiny as breath, offered.
Bright on the surface,
teaching abundance without greed.
Heart-shaped, low to the ground,
they show us how to give—freely,
and only take what is needed.
From this we sing—
to return to the roots of peace
still humming beneath us.
we dance—
to remember,
to serve what is yet to come,
with gratitude.
The heartbeat of Mother Earth,
a rhythm—
persistent, relational,
a pulse we share.
To share is to have abundance.
It is to braid:
words with water,
land with memory,
the Haudenosaunee Good Mind
with the open sky of Dutch clouds.
Let us remember how to hold space—
to listen, to speak only after listening,
with compassion.
Let us listen,
let the words fall upon us
before we speak,
like a river’s curve around the stone.
It is your weight welcomed into my canoe,
because you asked, and I consented.
Let us forgive.
Stories ripple.
We carry them on.
Around circles we build language, cosmology—
where the center holds invitation.
So come to the center.
Bring what you are ready to place down:
your seeds,
your snow,
your sorrow.
Let us make something of it—
something that nourishes,
something that lives,
because we do not keep it to ourselves.
Wampum— purple and white
woven in laughter,
woven in wisdom,
weaving nations and nature.
Wampum— purple and white
woven in stories,
weaving threads of history,
weaving past, present, and future—
four hundred years, an unbroken treaty.
Wampum— purple and white
woven in memory,
woven in promise,
weaving sea and land.
(peace, friendship, forever)
Wampum— purple and white
democracy: a fire tended by many hands,
it listens more than it speaks,
and survives when we remember each other.
Wampum— purple and white
equity begins where understanding deepens,
peace is not the absence of conflict,
but the presence of respect.
Wampum— purple and white
reminding us—what is shared,
what is sacred,
what remains.
The path is forward.
Peace. Peace. Peace.
skʌna\’kó: Vrede. Peace.
TY DEFOE
is een interdisciplinaire kunstenaar en schrijver. Hij woont in New York, maar groeide op in Wisconsin in de Ojibwe- en Oneida - gemeenschappen. Zijn prak- tijk bevindt zich op het snijvlak van kunst, klimaatrechtvaardigheid en cultureel activisme. Voor ROOM IN OUR HOUSE schreef hij deze gedichten en werkte hij aan de muziek.
SAMEN DE TOEKOMST IN
In het hart van ROOM IN OUR HOUSE staat een ontmoeting - tussen performers uit verschillende werelden, die verschillende geschiedenissen met zich meedragen, en elkaar in het heden ontmoeten.
Zij vertrekken niet vanuit gelijkheid,
maar vanuit verschil.
Via beweging, stem en aanwezigheid
proberen zij te luisteren - en pas daarna te reageren.
Hun lichaam wordt het vertrekpunt:
een plek waar geschiedenissen worden gedragen,
en waar toekomsten kunnen beginnen.
Dit is een poging -
om een RELATIE TE POLIJSTEN
om ruimte te houden,
en te blijven vragen wat het kan betekenen
om samen verder te gaan als mensen,
in verwantschap, als familie.
THE SILVER CHAIN (RELATIE TE OMLIJSTEN)
Tussende Haudenosaunee, de Nederlanders - en later de Engelsen - werd het concept van de Silver Chain vastgesteld als leidraad voor een vreedzame relatie. Deze relatie is niet gebaseerd op hiërarchie, maar op het Haudenosaunee-principe van ‘evenwicht’ in een onderling afhankelijke wereld: wie de Ene pijn doet of benadeelt, zich schuldig maakt aan het verwonden van de Andere. Zo werd het concept van een coöpe- ratief, wederzijds pact gecreëerd, die impliceert dat beide partijen zich actief inzetten voor het handhaven van deze vreedzame relatie. De Silver Chain vertegenwoordigt de Haudenosaunee-kennis dat verschillende samenlevingen met elkaar verbonden kunnen zijn terwijl ze toch hun identiteit behouden. Een “Silver Chain” is een sterke keten. Ze kan niet roesten en kan niet worden verbroken, maar zilver moet wel gepolijst worden om zijn glans te behouden.
DE VERANDERING VERWOORDEN
Het werk van Robin Wall Kimmerer gaat verder dan louter wetenschappelijke analyse. In haar schrijven stelt zij een vorm van weten voor die geworteld is in relatie, wederkerigheid en een gevoel van verantwoordelijkheid; zij stelt voor dat kennis beoefend moet worden in verbondenheid met de wereld, door actief in relatie te treden met het lichaam, de verbeelding en alle zintuigen.
Om in een belichaamde relatie te staan tot de aarde.
Om ons lidmaatschap van de aarde te herinneren. Om onszelf te erkennen als onderdeel daarvan.
Om te beseffen dat we verantwoordelijkheid dragen voor het land waarop we leven.
Om inheems te worden aan het land waarop we leven.
(Nicole Beutler en het team hebben een lang en zeer waardevol gesprek mogen voeren met de auteur, waarna zij toestemming gaf om haar in dit boekje te citeren.)
ROBIN WALL KIMMERER
is moeder, wetenschapper, gelauwerd hoog leraar en lid van de Citizen Potawatomi Nation. Zij is de auteur van de invloedrijke boeken Braiding Sweetgrass: Indigenous Wisdom, Scientific Knowledge and the Teachings of Plants, The Serviceberry: Abundance and Reciprocity in the Natural World, en Gathering Moss: A Natural and Cultural History of Mosses. Zij woont in Syracuse, New York, waar zij SUNY Distinguished Teaching Professor in Environmental Biology is, en oprichter en directeur van het Center for Native Peoples and the Environment.
ROB POLMANN
is een multidisciplinaire danskunstenaar en psychoana- lytisch coach, gevestigd in Amsterdam. Zijn werk richt zich op het snijvlak van kunst en gezondheidszorg. Sinds 2018 danst Rob regelmatig in Nicole’s voorstellingen.
MONTANA SUMMERS
is danser en opkomend choreograaf, afkomstig van de Oneida Nation van de Thames. Sinds 2015 voert Montana choreografieën uit van o.a. Santee Smith, artistiek directeur van Kaha:wi Dance Theatre.
MONTANA ADAMS
is een theaterkunstenaar met ervaring als toneelschrijver, acteur, dramaturg, producent en regisseur. Haar werk richt zich op de verhalen die haar gemeenschap hebben gevormd en onderzoekt hoe gemeen- schappen met elkaar omgaan.
GARY SHEPHERD
is componist en geluidskunstenaar met wortels in de ritme gedreven underground dance scene. Bekend om zijn releases als ‘Streamer’, componeert hij voor hedendaags theater en dans, waarbij hij meeslepende supersonische geluidsland- schappen creëert. Als huiscomponist van Ni- cole Beutler Projects componeerde hij de elektronische muziek voor deze ontmoeting, in samenwerking met Ty Defoe.
TISHA THOMPSON
is een inheemse modeontwer- per, bekend om haar innovaties en haar diepe respect voor cultureel erfgoed. Haar ontwerpen combineren eigentijdse elementen met traditionele invloeden. Tisha zet zich in voor duurzame en inclusieve mode en ge- bruikt haar platform om diverse stemmen een podium te geven en ethische werkwijzen te ondersteunen. Zij ontwierp bijzondere stukken voor Montana Summers en Montana Adams.
JESSICA HELBACH
is kostuumontwerper, artdirector en curator. Ze werkt voor vele internationale theater- en dans gezelschappen. Sinds 2004 is Jessica de vaste kostuumontwerper van Nicole.
NAWOORD NICOLE BEUTLER
De verhalen, het wereldbeeld en de kosmologie van de Haudenosaunee hebben, ondanks dat ze bijna verdwenen waren, standgehouden. Lange tijd hebben Europese nieuwkomers hun kennis, gebruiken en wijsheid niet erkend. Het is tijd om te luisteren en te leren van de kennis van degenen die hier al waren. Het is tijd om ROOM IN OUR HOUSE te maken voor hun perspectief op de wereld, op zoek naar een weg richting een gedeelde horizon voor alle mensen en niet-mensen op aarde. Er is nog een lange weg te gaan voordat de koloniale en ecologische wonden zijn geheeld, en juist in deze stormachtige tijd is het dringend nodig om ons een weg naar een gezamenlijke wereld voor te stellen.
Ten eerste wil ik Neal hartelijk bedanken voor het openen van alle deuren voor ons. Mijn oneindige dank gaat ook uit naar Michelle, die onderweg een zuster voor me is geworden; dank aan de oneindig inspirerende Diane, Montana, Ty, Montana, Adah en iedereen in Syracuse – voor het vertrouwen in deze reis die Rob, Gary, Justa, Maria, Nikki en ikzelf hebben on- dernomen. Dank aan Joann van Syracuse Stage en aan het Rematriation-team voor het vertrouwen in onze vreedzame intenties op Turtle Island. Dank aan de Chiefs, Clan Mothers en Faith Keepers voor het verwelkomen van ons op de grond- gebieden van de Mohawk, Oneida, Onondaga en Cayuga. Dank aan Leslie voor onze tijd in het Treman Center. Dank aan Igor, Jessica, Tim, Bram, Durante, Raïssa, Lieke, Pauline, Maurits en Martin voor het bundelen van de krachten om dit project in Nederland te realiseren. Dank aan het team van Via Rudolphi voor het vinden van partners en programmeurs die ons werk hebben uitgenodigd om te worden gedeeld in Nederland. Dank aan Sarah en Suzy voor internationale relaties en dank aan iedereen die ik nu misschien vergeet om te noemen. Tot slot, dank aan het universum dat ons in staat heeft gesteld deze reis samen te maken.
CREDITS
CONCEPT & DIRECTION
Michelle Schenandoah (Oneida), Nicole Beutler (NL/DE)
CHOREOGRAPHY
Nicole Beutler in collaboration with the performers
DANCERS
Montana Summers (Oneida), Rob Polmann (NL/DE)
STORYTELLER
Montana Adams (Mohawk)
TEXT
Ty Defoe (Oneida/Anishinaabe), Michelle Schenandoah and the performers
MUSIC
Gary Shepherd (NL/VK | electronic composition), Ty Defoe (drum, percussion, flute), Adah Schenandoah (Oneida | voice, drum, percussion)
DRAMATURGY
Justa ter Haar (NL), Igor Dobričić (SRB)
COSTUMES
Tisha Thompson (Mohawk), Jessica Helbach (NL)
SCENOGRAPHY
Jessica Helbach (NL), Tim Vermeulen (NL)
SOUND DESIGN
Maurits Thiel (NL)
LIGHT DESIGN
Tim Vermeulen (NL)
ASSISTANT DIRECTOR
Sebastián Paladines Cedeño (ES)
CULTURAL ADVICE
Neal Powless (Onondaga), Diane Schenandoah (Oneida)
PRODUCTION
Nikki Kracht (NL)
HEAD OF TECHNIQUE
Durante van Kuijk (NL), Tim Vermeulen (NL)
TECHNIQUE TOUR
Martin Kaffarnik (NL), Bram van Gameren (NL)
PR & MARKETING
Pauline van Kordelaar (NL), Lieke Scholten (NL)
BUSINESS MANAGEMENT
Maria Heidemann (DE/NL)
PRODUCED BY
Nicole Beutler Projects (NL) in coproduction with Rematriation (Haudenosaunee)
SUPPORT USA
Syracuse Stage, The Treman Center
SUPPORT NL
FPK, AFK, Fonds 21, Ammodo Art, Netherland-America Foundation
BOOKINGS NL
Via Rudolphi
With many thanks to
Joann Yarrow (Syracuse Stage), Jim O’Connor (Syracuse University), Salt Space, Andy Robinson (PR Productions TV), Leslie Carrere (Treman Center)
BOOKLET
TEXTS
Nicole Beutler, Igor Dobričić
EDITING
Justa ter Haar, Pauline van Kordelaar
CAMPAIGN PHOTO
Kwadwo Amfo Desig
DESIGN & ART DIRECTION
Studio Colorado
TALKSHOW
LEESLIJST
+ The DAWN OF EVERYTHING A New History Of Humanity by David Graeber & David Wengrow (2021)
+ American Indigenous Democracy: A Call for Interdependence edited by Jose Barriero (2026)
+ We Are The Middle Of Forever Indigenous Voices from Turtle Island on the Changing Earth by Dahr Jamail & Stan Rushworth (2022)
+ The Iroquois and Their Neighbors - Who Are These People Anyway? By Chief Irving Powless (2016)
+ Braiding Sweetgrass; Indigenous Wisdom, Scientific Knowledge and the Teachings of Plants by Robin Wall Kimmerer (2013)
+ Decolonial Ecology by Malcom Ferdinand (2022)
+ Not too Late by Rebecca Solnit & Thelma Young Lutunatabua (2023)
+ Staying With The Trouble by Donna J. Haraway (2016) + Quantum Listening by Pauline Oliveros (2024)
+ Is a River Alive? By Robert Macfarlane (2025)
+ Veerkracht, indianen van nu over de wereld van morgen door Serv Wiemers (2023)
+ Connectedness: an incomplete encyclopedia of the Anthropocene by Marianne Krogh (2020)
+ The Four Agreements by Don Miguel Ruiz (1997)
+ My Grandmother’s Hands/ Resmaa Menakem (2021)
PODCAST
